Vì sao bài Tổ tôm lại bị cấm vào thời xưa? Tổ tôm là gì?

144

Ngày nay, danh bai to tom được coi là hoạt động không nghiêm túc. Sự may rủi hên xui, cùng với ma lực thu hút người chơi của bài Tổ tôm gây ảnh hưởng đến công ăn việc làm, kéo theo tiêu hao tài sản, phát sinh tệ nạn là những nguyên nhân khiến trò chơi này vấp phải sự cấm đoán mặc dù nó đã khá phổ biến với đời sống của người dân, nhất là ở vùng nông thôn.

Nước ta vốn xuất phát từ nền nông nghiệp lúa nước. Xưa kia, các hoạt động sản xuất, văn hóa đều gắn liền với chu kỳ nông lịch nên việc đồng áng hay vui chơi lễ hội cũng diễn ra theo mùa. Theo người xưa thì có thơ vui thế này “Tháng Giêng là tháng ăn chơi, Tháng Hai cờ bạc, Tháng Ba rượu chè”…

Có thể thấy, ở miền Bắc việc chơi bài Tổ tôm phổ biến nhất, thường rộ lên vào tháng giêng, tháng hai, thời gian dư âm của ngày Tết và vào những dịp lễ cộng đồng. Nhưng với lớp người già và trung niên vẫn còn chịu nhiều ảnh hưởng của nền canh tác nông nghiệp cũ thì ngày thường vẫn là dịp để lập hội tổ tôm.

Vì sao bài Tổ tôm lại bị cấm vào thời xưa? Tổ tôm là gì?
Người miền Bắc từ xa xưa đã rất thích chơi bài Tổ tôm

Trong khi đó miền Trung thịnh hành tam cúc, tứ sắc, bài tới, bài chòi hơn. Nên việc người miền Trung tìm mua bài tổ tôm ở đâu luôn là câu hỏi nhức đầu. Còn miền Nam, trò chơi này chỉ mới thịnh hành hình thức vui chơi này từ sau 1954.

Bài Tổ tôm là gì

Khác với bộ Bài Tây 52 lá thông dụng, bộ bài tổ tôm về căn bản gồm có 30 quân bài, môi quân bài lại có 4 cây giống hệt nhau, như thế tổng cộng có 120 cây bài. Các quân được xếp như sau: Pho Vạn thì có từ Nhất vạn đến Cửu vạn (36 cây); Pho Văn thì có từ Nhất văn đến Cửu văn (36 cây); Pho Sách thì có từ Nhất sách đến Cửu sách (36 cây); Yêu đỏ (có 3 quân bài là Chi chi, Thang thang và Ông cụ).

Lưu ý là quân Nhất vạn, Nhất văn và Nhất sách cùng với Chi chi, Thang thang và Ông cụ còn có tên gọi khác là Yêu. Trên lá bài Chi chi, Thang thang và ông cụ có đóng một hoa văn đỏ, nên gọi phân biệt là Yêu đen và Yêu đỏ. Ngoài ra, những cây bài Bát sách, Bát vạn, Cửu sách, cửu vạn trong bài Tổ tôm cũng được đóng hoa văn đỏ lên chữ.

Theo tài liệu xưa, tên “tổ tôm” là cách đọc chệch ra từ chữ “tụ tam”, đây là tên gọi chính trong bộ bài gồm có ba pho “Văn”, “Vạn” và “Sách”. Một quân bài được nhận diện bằng 2 cách. Đầu tiên là dựa vào phân trên và dưới ghi tên con bài theo chữ Hán. Nếu người chơi không biết đọc chữ Hán thì có thể dựa vào hình tướng của chữ viết: “Vạn vuông, Văn chéo, Sách lằng ngoằn’. Ngoài ra còn 1 cách nữa là nhìn vào hình vẽ ở chính giữa lá bài.

Cũng có ý kiến cho rằng cái tên “tụ tam” lại muốn nói đến cơ cấu tổ hợp quân bài. Từ 3 quân bài trở lên mới coi là tròn bài và tạo thành một phu. Tương tự, bộ bài này còn được chơi theo cách khác, gọi là bài chắn, chỉ cần sự tổ hợp 2 quân bài là đủ. Trong bài Tổ tôm, quân bài được tổ hợp theo cách chia bộ bài 120 lá/quân làm 6 phần dành cho 5 người chơi và 1 phần để vào dĩa làm nọc.

Xem thêm: Sơ lược và một số điều cần phải biết khi bắt đầu tham gia chơi bài Chắn 

Cách sắp xếp

Vậy cách chơi bài tổ tôm thuộc loại bài dân gian như thế nào? Cơ bản bộ bài sẽ được sắp quân theo 2 cách ngang hoặc dọc. Đồng thời có một số ngoại lệ được áp dụng như cứ 3 quân bài được tổ hợp theo hàng ngang cùng số khác pho gọi là phu bí. Nhị đi với Nhị… cho tới Cửu đi với Cửu của 3 pho Văn, Vạn, Sách.

Vì sao bài Tổ tôm lại bị cấm vào thời xưa? Tổ tôm là gì?
Cách xếp bài Tổ tôm rất đa dạng và phong phú, có thể khiến người mới chơi rối mắt

Nhị vạn, Nhị sách, Nhị văn đi thành bộ… cho đến Cửu vạn, Cửu sách, Cửu văn. Cứ 3 quân bài liên tiếp trở lên được tổ hợp theo hàng dọc cùng pho gọi là phu dọc. Từ Nhất sách đến Cửu sách, từ Nhất vạn đến Cửu vạn, từ Nhất văn đến Cửu văn. (Giống trong bài Tây gọi là “sãnh”).

Nhị sách, Tam sách, Tứ sách (hoặc nhiều hơn nữa). Ngũ vạn, Lục vạn, Bát vạn, Cửu vạn. Một số tổ hợp ngoại lệ khác gồm có: Tam vạn, Tam sách, Thất văn; Nhị vạn, Nhị sách, Bát văn, Cửu vạn, Bát sách, Chi chi.

Như thế, những lá bài còn dư được gọi là rác, kể cả đôi. Hàng Yêu trong bài Tổ tôm không được tính là rác (Giông như con Tướng trong bài tứ sắc).

Tuy phức tạp là thế nhưng nếu đã biết cách chơi bài tổ tôm và kiểm soát được bài của mình, cơ hội trở thành cao thủ trong game bài này là chuyện không hề khó, chúc bạn may mắn.